Rehabilitacja stomatologiczna – co to takiego?

Rehabilitacja stomatologiczna to wąska dziedzina fizjoterapii zajmująca się leczeniem układu somatognatycznego, który umiejscowiony jest w obrębie twarzoczaszki i jamy ustnej. Układ ten funkcjonalnie odpowiada za: żucie, mowę, połykanie, oddychanie i wyrażanie emocji. Elementami układu somatognatycznego są m. in.: zęby, stawy skroniowo-żuchwowe, mięśnie (żucia, mimiczne, podniebienia), kości twarzoczaszki i nerwy. Problemy w obrębie układu żucia wymagają współpracy wielu specjalistów: stomatologa, chirurga szczękowego, ortodonty oraz fizjoterapeuty. Tylko kompleksowe leczenie umożliwi powrót do pełnego zdrowia.

Przyczynami problemów w obrębie narządu żucia mogą być:

• Aparat ortodontyczny, który powoduje zmianę biomechaniki narządu żucia,
• Urazy żuchwy, głowy np. po wypadku komunikacyjnym,
• Stres,
• Operacje chirurgiczne, w tym stomatologia estetyczna,
• Zmiany zwyrodnieniowe,
• Patologie dysku w stawie skroniowo-żuchwowym,
• Nowotwory,
• Nieprawidłowy zgryz,
• Przeciążenie mięśni, nieprawidłowa postawa,
• Powikłania po intubacji.

Prowadzi to do zmian w napięciu mięśni żucia, zgrzytania zębami, zaciskania zębów, dysfunkcji w stawach skroniowo-żuchwowych, bólu głowy, destrukcji zębów i innych.

Rehabilitacja stomatologiczna  jest wskazana jeżeli cierpisz na:

• ból w okolicy stawów żuchwy,
• trzeszczenie i przeskakiwanie w stawach żuchwy,
• bóle zębów, twarzy, głowy,
• zgrzytanie zębami, zaciskanie zębów w dzień czy w nocy (bruksizm, bruksomania),
• masz problemy z otwieraniem lub zamykaniem ust,
• niesymetrycznie otwierasz lub zamykasz usta,
• cierpisz na wzmożone napięcie mięśni, bóle mięśni: żucia, głowy, karku, szczękościsk,
• jesteś w trakcie leczenia ortodontycznego,
• przebyłeś operację chirurgiczną lub uraz w okolicy żuchwy,
• ból pojawiający się podczas żucia, śpiewania,
• bóle promieniujące do ucha/oka,
• nieprawidłową postawę ciała – napięte, uniesione i wysunięte do przodu barki, głowa wysunięta do przodu, bóle kręgosłupa lędźwiowego.

Przebieg leczenia

Podczas pierwszej wizyty w Ośrodku Rehabilitacji Armedis w Białymstoku pacjent bierze udział w wywiadzie lekarskim i specjalistycznym badaniu fizjoterapeutycznym w celu ustalenia dokładnej diagnozy, celów leczenia i dalszego postępowania. Podczas badania ocenia się ruchomość żuchwy, stan napięcia mięśni, zgryz, wygląd jamy ustnej i inne.

Nieprawidłowe funkcjonowanie układu somatognatycznego może objawiać się nie tylko w obrębie głowy i szyi. Bardzo często dolegliwości pojawiają się w kręgosłupie, barkach czy obręczy biodrowej. Działa to także w drugą stronę: nieprawidłowa pozycja kręgosłupa wywiera wpływ na układ żucia, prowadząc do przeciążeń. Dlatego ocenie fizjoterapeutycznej podlega również kręgosłup i miednica. Dopiero po znalezieniu przyczyny dolegliwości można doprowadzić do wyleczenia.

W trakcie kolejnych wizyt fizjoterapeuta zastosuje odpowiednie leczenie za pomocą specjalistycznych metod: terapii manualnej, terapii tkanek miękkich, punktów spustowych, mobilizacji, relaksacji mięśni, kinezyterapii (ćwiczeń leczniczych), tapingu medycznego i innych. Obowiązkowym elementem rehabilitacji stomatologicznej jest wykonywanie ćwiczeń samodzielnie przez pacjenta (autoterapia) – najpierw w gabinecie pod kontrolą fizjoterapeuty, a później samodzielnie w domu.

Terapia manualna – stosowana jest w celu poprawy ruchomości stawów skroniowo-żuchwowych i normalizacji napięcia w obrębie tkanek miękkich (mięśni, powięzi, więzadeł). Techniki manualne stosowane są tylko za pomocą rąk terapeuty i są to konkretne bodźce mechaniczne. Pozwalają one na redukcję bólu, trzeszczenia w stawach, zgrzytania zębami, a w konsekwencji na poprawę jakości życia pacjenta.

Kinezyterapia to leczenie poprzez specjalnie dobrane, indywidualne ćwiczenia. W zależności od potrzeb stosuje się ćwiczenia: rozluźniające mięśnie nadmiernie napięte, wzmacniające mięśnie osłabione, ćwiczenia koordynacyjne, ćwiczenia propriocepcji (czucia głębokiego). Ponadto pacjenci uczeni są autoterapii i autorelaksacji.

Czasami wystarczą 2-3 wizyty, aby osiągnąć cele, a niekiedy potrzebna jest większa ilość terapii. Dzięki właściwej diagnozie i skutecznemu leczeniu osiąganych jest wiele pozytywnych efektów: zmniejszenie dolegliwości bólowych (co spowoduje redukcję przyjmowania leków przeciwbólowych), rozluźnienie mięśni, poprawa jakości życia, podniesienie jakości snu, wyeliminowanie szkodliwych nawyków np. nieprawidłowej postawy ciała oraz zapobieganie problemom stomatologicznym. W trakcie leczenia kilkukrotnie wykonywane jest badanie kontrolne oceniające skuteczność terapii.

Zaniechanie leczenia może prowadzić do: uszkodzenia zgryzu, ścieranie zębów, uszkodzenie szkliwa, uszkodzenie stawów skroniowo-żuchwowych, asymetrii twarzy i wielu innych poważnych komplikacji.